Trong ngành in dệt may, nhiệt thường được sử dụng để cố định màu lên sợi vải thông qua ép hoặc sấy ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên, một số kỹ thuật in hiện nay hướng đến quy trình không gia nhiệt trực tiếp hoặc sử dụng mức nhiệt thấp, nhằm tiết kiệm năng lượng và hạn chế ảnh hưởng đến cấu trúc sợi. Khi đó, độ bền màu in vải không nhiệt trở thành yếu tố cần được phân tích kỹ lưỡng để đảm bảo sản phẩm đạt yêu cầu sử dụng thực tế. Tại TPHCM, nhiều xưởng in đã bắt đầu ứng dụng các giải pháp này trong những đơn hàng đặc thù.

Cơ chế bám màu khi không sử dụng ép nhiệt cao

Trong phương pháp truyền thống như in chuyển nhiệt hoặc ép plastisol, nhiệt độ đóng vai trò kích hoạt liên kết giữa mực và sợi. Với in không nhiệt hoặc nhiệt thấp, cơ chế bám màu chủ yếu dựa vào sự thẩm thấu hóa học và khả năng liên kết tự nhiên của mực với cấu trúc sợi.

Các loại mực pigment gốc nước hoặc mực phản ứng có thể được sử dụng trong quy trình này. Chúng thấm vào bề mặt sợi và cố định nhờ phản ứng hóa học hoặc quá trình oxy hóa tự nhiên thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ cao. Tuy nhiên, để đạt được độ bền màu in vải không nhiệt ổn định, điều kiện môi trường như độ ẩm, thời gian khô và độ sạch của bề mặt vải cần được kiểm soát chặt chẽ.

Nếu vải chưa được xử lý kỹ hoặc còn tồn dư hóa chất, khả năng liên kết của mực sẽ giảm, dẫn đến phai màu sớm trong quá trình giặt.

Ảnh hưởng của chất liệu vải đến độ bền màu

Không phải loại vải nào cũng phù hợp với in không nhiệt. Các dòng sợi tự nhiên như cotton hoặc viscose có khả năng thấm hút tốt, giúp mực dễ thẩm thấu và bám sâu hơn vào cấu trúc sợi. Trong khi đó, polyester hoặc sợi tổng hợp có bề mặt trơn, thường cần nhiệt độ cao để màu gắn chặt, nên khó đạt độ bền tương đương nếu không có giải pháp bổ trợ.

Tại TPHCM, các xưởng in thường thử nghiệm mẫu trên từng loại vải cụ thể trước khi triển khai số lượng lớn. Việc này giúp đánh giá khả năng giữ màu sau giặt và ma sát, từ đó điều chỉnh công thức mực hoặc thời gian khô cho phù hợp.

Ngoài thành phần sợi, mật độ dệt và độ dày vải cũng ảnh hưởng đến kết quả. Vải quá mỏng có thể khiến mực thấm không đều, trong khi vải quá dày có thể cần thời gian khô lâu hơn để đạt độ ổn định mong muốn.

Kiểm tra và đánh giá độ bền màu trong thực tế

Để xác định độ bền màu in vải không nhiệt, cần tiến hành các thử nghiệm tương tự quy trình in truyền thống. Thử nghiệm giặt nhiều chu kỳ giúp đánh giá mức độ phai màu. Thử nghiệm ma sát khô và ướt xác định khả năng bám mực khi tiếp xúc với môi trường bên ngoài.

Vì không sử dụng nhiệt độ cao để “khóa” màu tức thì, một số loại mực cần thời gian ổn định hoàn toàn sau khi in. Do đó, sản phẩm không nên đưa vào sử dụng hoặc giặt ngay sau khi hoàn tất mà cần đủ thời gian để liên kết màu đạt mức tối đa.

Trong điều kiện sản xuất tại TPHCM, việc áp dụng in không nhiệt phù hợp với những sản phẩm yêu cầu bảo toàn cấu trúc sợi mỏng hoặc hạn chế biến dạng do nhiệt. Tuy nhiên, để đảm bảo độ bền màu tương đương các phương pháp truyền thống, quy trình kỹ thuật cần được thiết kế đồng bộ từ khâu xử lý vải, lựa chọn mực đến kiểm soát môi trường sấy khô tự nhiên.